พัฒนาโดยคณะผู้เชี่ยวชาญด้านเภสัชกรรมในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก

- เผยสถิติผู้ป่วยเบาหวาน 1 ใน 2 ราย และผู้ใหญ่ 1 ใน 10 ราย เผชิญกับโรคปลายประสาทอักเสบ ^[1],[2]

- ชูบทบาทเภสัชกรชุมชนในฐานะด่านหน้าและที่ปรึกษาด้านสุขภาพที่ใกล้ชิดประชาชนมากที่สุด

- แนวทางเวชปฏิบัติใหม่มุ่งยกระดับบทบาทเภสัชกร เพื่อสร้างมาตรฐานใหม่ในการดูแลผู้ป่วย

สิงคโปร์, 17 เมษายน 2569 /PRNewswire/ -- บรรดาผู้เชี่ยวชาญด้านเภสัชกรรมระดับแถวหน้าในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก ร่วมกับ P&G Health ประกาศเปิดตัวแนวทางเวชปฏิบัติฉบับแรกของภูมิภาคที่จัดทำขึ้นสำหรับเภสัชกรชุมชนโดยเฉพาะ เพื่อใช้ในการคัดกรอง ประเมิน และดูแลผู้ป่วยโรคปลายประสาทอักเสบ (PN) ในการปฏิบัติงานที่ร้านยาในแต่ละวัน 

แนวทางเวชปฏิบัติเรื่อง "Empowering Community Pharmacists - Expert Consensus Guidelines for the Effective Management of Peripheral Neuropathy with Neurotropic B Vitamins" (เสริมศักยภาพเภสัชกรชุมชน: แนวทางเวชปฏิบัติจากฉันทามติของผู้เชี่ยวชาญเพื่อการจัดการภาวะเส้นประสาทส่วนปลายผิดปกติอย่างมีประสิทธิภาพด้วยวิตามินบีที่มีฤทธิ์ต่อระบบประสาท) ได้เปลี่ยนข้อมูลเชิงประจักษ์ทางวิชาการให้เป็นคำแนะนำที่นำไปใช้ได้จริงและเหมาะสมกับบริบททางวัฒนธรรม เพื่อสร้างมาตรฐานในการคัดกรอง การให้คำปรึกษา และการจัดการดูแลอย่างเป็นขั้นตอนในร้านยา ซึ่งจะช่วยลดช่องว่างจากปัญหาการวินิจฉัยล่าช้าและการรักษาที่ไม่ทันท่วงที

ดร. โยลันดา อาร์. โรเบิลส์ (Yolanda R. Robles) ศาสตราจารย์คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยแห่งฟิลิปปินส์ และประธานสหพันธ์สมาคมเภสัชกรรมแห่งเอเชีย (FAPA) ผู้เขียนหลักและประธานคณะทำงาน กล่าวว่า "โรคปลายประสาทอักเสบเป็นภาวะที่พบได้บ่อย และส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตอย่างมาก โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ป่วยเบาหวานในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกที่มีอัตราความชุกของโรคสูง ^[3-7] ไม่ว่าจะเป็นฟิลิปปินส์ (58%), อินโดนีเซีย (58%), มาเลเซีย (54%), ไทย (34%), สิงคโปร์ (28%) และออสเตรเลีย (21%) เนื่องจากเภสัชกรเป็นบุคลากรทางการแพทย์ที่ประชาชนเข้าถึงได้ง่ายที่สุดในหลาย ๆ ประเทศในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก ฉันทามติดังกล่าวจึงเป็นการนำหลักฐานทางวิชาการที่ดีที่สุดมาสรุปเป็นขั้นตอนง่าย ๆ เพื่อช่วยให้เภสัชกรสามารถตรวจพบโรคปลายประสาทอักเสบได้ตั้งแต่ระยะแรก เริ่มให้คำแนะนำแก่ผู้ป่วยได้อย่างมั่นใจ และทำงานร่วมกับแพทย์เพื่อยกระดับผลการรักษาในระยะยาวให้ดียิ่งขึ้น"

ความสำคัญต่อภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก

คุณชรัดดา โวห์รา (Shraddha Vohra) รองประธานแผนกผลิตภัณฑ์ดูแลสุขภาพส่วนบุคคลประจำภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก บริษัท P&G Health สิงคโปร์ กล่าวว่า "ร้านยาชุมชนมักเป็นด่านแรกที่ผู้คนเข้ามาปรึกษาเมื่อมีอาการชา ซ่า แสบร้อน หรือปวดแปลบปลาบคล้ายเข็มตำมือและเท้า ซึ่งอาการเหล่านี้ล้วนเกี่ยวข้องกับโรคปลายประสาทอักเสบ ทั้งนี้ คาดการณ์ว่ามีผู้ป่วยโรคปลายประสาทอักเสบในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกสูงถึง 80% ที่ยังไม่ได้รับการวินิจฉัย เภสัชกรจึงมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการช่วยตรวจพบอาการตั้งแต่เนิ่น ๆ พร้อมให้คำแนะนำในการรักษาที่เหมาะสม และช่วยป้องกันไม่ให้อาการลุกลาม แนวทางเวชปฏิบัตินี้ถูกออกแบบมาให้สอดคล้องกับขั้นตอนการทำงานจริงในร้านยา ครอบคลุมความหลากหลายทางภาษาและกฎระเบียบที่แตกต่างกันในแต่ละประเทศทั่วเอเชียแปซิฟิกและพื้นที่อื่น ๆ โดยมาพร้อมเครื่องมือที่สามารถปรับใช้ได้ตามบริบทของแต่ละท้องถิ่นเพื่อให้เกิดการนำไปใช้งานจริงได้อย่างรวดเร็ว"

พลิกบทบาทเภสัชกร: จากการบริหารจัดการแบบตั้งรับ สู่การคัดกรองเชิงรุกเพื่อการรักษาที่ทันท่วงที

ดร. ภญ. ลูซี โนเวียนี (Dr. Apt. Lusy Noviani) จากสมาคมเภสัชกรอินโดนีเซีย (IAI) หนึ่งในคณะผู้เขียนร่วม กล่าวว่า "จากเดิมที่อยู่เพียงหลังเคาน์เตอร์ วันนี้เภสัชกรในเอเชียแปซิฟิกกำลังก้าวขึ้นมาเป็นด่านหน้า โดยเปลี่ยนบทบาทจากการจ่ายยาไปสู่การตรวจคัดกรองตั้งแต่ระยะเริ่มต้นและการดูแลเชิงรุก โดยเฉพาะในประเทศอย่างอินโดนีเซียที่มีสัดส่วนแพทย์ต่อจำนวนประชากรค่อนข้างน้อย เภสัชกรชุมชนจึงมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการช่วยคัดกรองโรคเบื้องต้น และช่วยลดความล่าช้าในการเข้าถึงการรักษาโรคปลายประสาทอักเสบ"

แนวทางเวชปฏิบัติฉบับใหม่นี้ช่วยส่งเสริมบทบาทของเภสัชกรในฐานะพันธมิตรผู้ดูแลสุขภาพเชิงรุกตลอดกระบวนการรักษาโรคปลายประสาทอักเสบ โดยเสริมสร้างศักยภาพให้เภสัชกรในด้านต่าง ๆ ดังนี้

1. คัดกรองกลุ่มเสี่ยงได้ตั้งแต่ระยะแรกเริ่ม โดยใช้หลักช่วยจำในการประเมินความเสี่ยงที่จัดทำขึ้นใหม่ (MEDIC)
2. แยกแยะอาการปวด ระหว่างความปวดจากเส้นประสาทและปวดกล้ามเนื้อออกจากกัน
3. นำแบบสอบถามคัดกรองมาตรฐานมาใช้ในร้านยา ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ผ่านการรับรองและใช้งานง่าย (เช่น ACT, DN4, NPQ)^[8]
4. เริ่มให้คำปรึกษาและพิจารณาทางเลือกการรักษาด้วยยาที่จำหน่ายได้โดยไม่ต้องใช้ใบสั่งแพทย์ตามความเหมาะสม รวมถึงการใช้วิตามินบีที่ช่วยบำรุงประสาทโดสสูง (บี1, บี6, บี12) ในกรณีที่เหมาะสม พร้อมทั้งส่งต่อผู้ป่วยพบแพทย์โดยทันทีหากพบสัญญาณอันตราย
5. ติดตามและประเมินผลการรักษา เพื่อดูแลความปลอดภัยและปรับแผนการดูแลให้เหมาะสมกับความต้องการเฉพาะบุคคลของผู้ป่วยแต่ละราย

ตรวจพบโรคปลายประสาทอักเสบตั้งแต่เนิ่น ๆ ด้วยหลัก MEDIC

ดร. นาวิน กุมาร โลแกนาดัน  (Dr. Navin Kumar Loganadan) ผู้เขียนร่วม และหัวหน้าแผนกเภสัชกรรมผู้ป่วยนอกและคลินิก DMTAC (คลินิกติดตามการใช้ยาในผู้ป่วยเบาหวาน) ประเทศมาเลเซีย กล่าวว่า "ในสภาพแวดล้อมการทำงานที่เร่งรีบของร้านยา เครื่องมือที่ใช้งานง่ายคือหัวใจสำคัญ MEDIC คือหลักการจำความเสี่ยงที่จดจำได้ง่าย โดยย่อมาจาก M – Medication (ยาที่ใช้), E – Elderly (ผู้สูงอายุ), D – Diabetes (เบาหวาน), I – Infection (การติดเชื้อ) และ C – Chronic (โรคเรื้อรัง) การใช้ MEDIC จะช่วยให้เภสัชกรสามารถคัดกรองผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงต่อภาวะเส้นประสาทถูกทำลายได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ โดยไม่ใช่การวินิจฉัยโรค แต่เป็นการชี้แนะแนวทางการดูแลในขั้นตอนต่อไป"

คุณเกรซ ชิว (Ms. Grace Chew) เภสัชกรอิสระและผู้เขียนร่วมจากสิงคโปร์ กล่าวเสริมว่า "บ่อยครั้งที่ผู้ป่วยมักทราบว่าเป็นโรคปลายประสาทอักเสบเมื่อมีอาการปวดรุนแรงแล้ว แนวทางเวชปฏิบัตินี้จะช่วยให้เภสัชกรสามารถแยกแยะความแตกต่างระหว่างอาการปวดเส้นประสาทและอาการปวดกล้ามเนื้อได้ตั้งแต่ระยะแรก เริ่มใช้เครื่องมือคัดกรองมาตรฐาน และส่งต่อผู้ป่วยพบแพทย์ได้ทันท่วงที การเปลี่ยนจากวิธีตั้งรับมาเป็นการป้องกันจะช่วยให้ผู้ป่วยมีโอกาสฟื้นฟูการทำงานของเส้นประสาทและกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติอีกครั้ง"

จากการคัดกรองสู่การดูแล: เส้นทางการรักษาที่ชัดเจน

ดร. เคนนี เจมส์ พี. เมริน (Dr. Kenny James P. Merin) ผู้เขียนร่วมจาก Lyceum of the Philippines University – Davao (LPU Davao) กล่าวว่า "แนวทางเวชปฏิบัตินี้เน้นการนำไปใช้จริงในการทำงานที่ร้านยาในแต่ละวัน โดยมีขั้นตอนที่ชัดเจน ตั้งแต่การระบุความเสี่ยง คัดกรอง ให้คำปรึกษา พิจารณาใช้วิตามินบี1, บี6 และ บี12 ในขนาดที่ใช้เพื่อการรักษาตามความเหมาะสม ไปจนถึงการติดตามผลอย่างต่อเนื่อง ด้วยแผนผังขั้นตอนและรายการตรวจสอบที่เป็นระบบ จะช่วยให้เภสัชกรสร้างมาตรฐานการดูแลผู้ป่วยได้โดยไม่กระทบต่อความรวดเร็วในการปฏิบัติงาน"

โดยทั่วไปแล้ว ผู้ป่วยโรคปลายประสาทอักเสบมักเลือกซื้อผลิตภัณฑ์วิตามินบีมารับประทานเอง ซึ่งบ่อยครั้งมีการใช้ในปริมาณที่ไม่เหมาะสม ส่งผลให้การรักษาไม่ได้ผลเนื่องจากได้รับขนาดยาไม่เพียงพอ หรือในทางตรงกันข้าม อาจได้รับวิตามินบีบางชนิดเกินขนาดจนส่งผลให้อาการที่เกี่ยวข้องกับระบบประสาทแย่ลง ดังนั้น นี่จึงเป็นบทบาทสำคัญที่เภสัชกรจะเข้ามาช่วยดูแล เพื่อยกระดับผลลัพธ์การรักษาของผู้ป่วยให้ดียิ่งขึ้น

ดร. กิติยศ ยศสมบัติ ผู้เขียนร่วม จากภาควิชาเภสัชกรรมปฏิบัติ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวเสริมว่า "วิตามินบีที่มีฤทธิ์ต่อระบบประสาทในขนาดที่ใช้เพื่อการรักษา มีบทบาทสำคัญในการจัดการโรคปลายประสาทอักเสบอย่างครบวงจรสำหรับผู้ป่วยที่เหมาะสม หากได้รับในขนาดและระยะเวลาที่ถูกต้อง แนวทางเวชปฏิบัติของเราเน้นย้ำให้เภสัชกรเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด โดยมีการประเมินผลซ้ำทุก 3-6 เดือน คอยสังเกตสัญญาณอันตราย และประสานงานร่วมกับแพทย์อย่างใกล้ชิด"

การเข้าถึงและนำไปใช้

แนวทางเวชปฏิบัติจากฉันทามติของผู้เชี่ยวชาญนี้ จะเผยแพร่ให้แก่เภสัชกรทั่วภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกผ่านทางพีแอนด์จี เนิร์ฟ คอนเน็กต์ (P&G Nerve Connect) ซึ่งเป็นศูนย์รวมข้อมูลออนไลน์ที่จัดทำขึ้นใหม่ พร้อมทั้งจัดการสัมมนาออนไลน์โดยคณะผู้เชี่ยวชาญในฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย มาเลเซีย ไทย และสิงคโปร์

ดร. โยลันดา อาร์. โรเบิลส์ กล่าวเสริมว่า "การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมไม่ใช่เรื่องง่าย ผลการสำรวจเภสัชกรในฟิลิปปินส์เมื่อเร็ว ๆ นี้ชี้ให้เห็นว่า เภสัชกรที่ผ่านการฝึกอบรมตั้งแต่ 5 ครั้งขึ้นไป มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการใช้วิตามินบีในขนาดที่ถูกต้องเพื่อรักษาโรคปลายประสาทอักเสบได้ดีกว่าอย่างเห็นได้ชัด เนิร์ฟ คอนเน็กต์ ของ P&G Health จึงเป็นโซลูชันการเรียนรู้ผ่านทุกช่องทางที่พร้อมให้บริการตลอดเวลา เพื่อเปลี่ยนแนวทางเวชปฏิบัติจากในหน้ากระดาษให้กลายเป็นการลงมือปฏิบัติจริงในงานประจำวันของเภสัชกร"

คุณชรัดดา โวห์รา จาก P&G กล่าวว่า "พีแอนด์จี เนิร์ฟ คอนเน็กต์ คือศูนย์รวมข้อมูลด้านสุขภาพเส้นประสาทแบบครบวงจร ที่รวบรวมทั้งข้อมูลเชิงลึกจากกรณีศึกษาจริงของผู้ป่วยและเครื่องมือที่นำไปใช้ได้จริง เพื่อช่วยให้เภสัชกรสื่อสารกับผู้ป่วยได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น และเสริมความมั่นใจในการตัดสินใจทางคลินิกในแต่ละวัน เภสัชกรที่ต้องรับมือกับผู้ป่วยจำนวนมาก มีภาระงานหลายด้าน และมีเวลาจำกัด จะสามารถเข้าถึงแหล่งข้อมูลที่มีประโยชน์ เช่น รายการตรวจสอบ และวิดีโอฝึกอบรม นอกจากนี้ เรายังสนับสนุนให้เภสัชกรส่งกรณีศึกษาของผู้ป่วยเข้ามาร่วมแบ่งปัน เพื่อสร้างแรงบันดาลใจและแลกเปลี่ยนการเรียนรู้ร่วมกับเพื่อนร่วมวิชาชีพทั่วภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก"

อ่านแนวทางเวชปฏิบัติสำหรับเภสัชกรเพื่อจัดการโรคปลายประสาทอักเสบฉบับแรกของเอเชียแปซิฟิกได้ที่ https://mobile.swiperxapp.com/png-nerveconnect-ph/clinical-guideline/

เข้าใช้งานพีแอนด์จี เนิร์ฟ คอนเน็กต์ ได้ที่ https://mobile.swiperxapp.com/png-nerveconnect-ph/

หมายเหตุสำหรับบรรณาธิการ: แนวทางเวชปฏิบัตินี้ไม่มีการระบุชื่อทางการค้า และจัดทำขึ้นเพื่อใช้งานโดยบุคลากรทางการแพทย์เท่านั้น โดยข้อมูลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมการทำงาน ไม่ใช่เพื่อทดแทนการวินิจฉัยและการดูแลรักษาโดยแพทย์ ทั้งนี้ เภสัชกรควรปฏิบัติตามข้อกำหนดในแต่ละท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องกับขอบเขตวิชาชีพ การคัดกรอง และการส่งต่อผู้ป่วยอย่างเคร่งครัด

ข้อมูลติดต่อสำหรับสื่อมวลชน - MSL

เลิศพงศ์ ปุยเงิน (ตูน) โทร. 095-697-4465 [email protected]

กานต์ชนก ตองอ่อน (อีฟ) โทร. 088-954-6363 [email protected]

อ้างอิง

SOURCE P&G Health